- “Với tôi, Trường Sơn không chỉ là một miền thi ca, mà đó còn là một miền ám ảnh. Có thể, mai này thế hệ trẻ chỉ được biết đến Trường Sơn năm xưa qua những câu chuyện, qua sử sách…, còn với những người lính đã đi qua chiến tranh, đã đi qua Trường Sơn, thì Trường Sơn mãi được lưu dấu trong trái tim của họ…” – nhà thơ Nguyễn Hữu Quý, một người cầm bút nặng lòng với Trường Sơn tâm sự.

"Mười nghìn Trường Sơn trong một Trường Sơn"

Khi tôi gặp, anh vừa đặt chân về Hà Nội sau một chuyến về đại ngàn Trường Sơn, đúng vào dịp kỷ niệm 50 năm con đường huyền thoại. Câu chuyện về đại ngàn, về Trường Sơn hùng vĩ vì thế mà ngùn ngụt lửa...

Lần ngược ngàn của nhà văn Nam Hà gắn liền với sự kiện Đảng, Nhà nước xây dựng đường dây 500KV dài hơn 1.500 cây số, từ cửa ngõ Tây Bắc - Hoà Bình mang dòng điện vào với mảnh đất phương Nam. Trước, ông là lính ở vùng chiến trường miền Đông Nam Bộ, nhẵn mặt với vùng sông nước, với miệt vườn, có tài làm rắn, làm cá thành mồi nhậu nhoay nhoáy như người bản địa

Trong 500 trang bút ký của mình, nhà văn Nam Hà tâm sự: “Dặm dài đất nước, đấy không chỉ là quãng đường 500KV trải từ Bắc vào Nam, đấy không chỉ là khoảng cách giữa mỗi đầu dây cột điện. Nó là sự tiếp nối liên tục, của một ý chí, một tinh thần đất nước, Tổ quốc thống nhất liền một mối. Trong đó, khúc ruột Trường Sơn là một điểm nhấn, giống như chiếc đòn gánh nặng trĩu trên vai của bà mẹ Việt Nam!”.

  Lại những ngày “khoét núi ngủ hầm” giữa thời bình, nhà văn quân đội Nam Hà cùng những người thợ đường dây 500KV vượt Trường Sơn lần nữa. Những ngày ròng rã leo lên xe tải cắt núi vượt rừng Trường Sơn, vươn dài theo màu áo xanh công nhân trên công trường.“Đầu những năm 1990, thời gian tôi có mặt ở Trường Sơn, khi ấy, những dấu ấn của cuộc chiến tranh vẫn còn nhiều. Những hố bom, những mảnh rừng bị cháy xém vì hoá chất, vì bom đạn, vì chất độc… Nhưng tinh thần Trường Sơn lại được hâm nóng trong những người thợ. Những bài hát Trường Sơn lại vang động rừng già…” - ông nhớ lại.

   Tập bút ký “Dặm dài đất nước” dày 500 trang được hoàn thành sau gần 2 năm trời. Cuốn sách được Hội Nhà văn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Giải thưởng và đích thân cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt khen ngợi, ký lệnh cấp cho một chiếc xe ô tô con. Chiếc xe này hiện anh em phóng viên Tạp chí Văn nghệ Quân đội vẫn đang sử dụng. Nhà văn Nam Hà tâm sự, trước khi tập bút ký hoàn thành, ông có viết một bài trên báo Sài Gòn Giải phóng, nói về cảm nhận của mình vào sự thành công của một đại công trình mang tầm chiến lược trong việc phát triển kinh tế - xã hội đất nước thời kỳ đổi mới. 

   Khi bài báo ra, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gọi điện xuống toà soạn báo Sài Gòn Giải phóng, đề nghị được nói chuyện với tác giả bài báo, và mời nhà văn Nam Hà tham dự buổi họp quan trọng của Chính phủ với các Tổng công ty đảm nhiệm thi công đường dây 500KV, trước khi khởi công công trình.Nhà văn Nam Hà đã gửi đến Thủ tướng một bản viết tay năm trang giấy, với nguyện vọng sẽ hoàn thành một tác phẩm để ghi lại những ngày tháng xây dựng đại công trình này. Được sự đồng ý của Thủ tướng, người lính già lại tiếp tục lên đường. Có một chuyện làm ông day dứt mãi. Thời điểm nhà văn Nam Hà tham gia cùng anh em thợ đi và viết, mẹ của nhà văn mất. Ông đang ở giữa đại ngàn Trường Sơn, không kịp về đưa tang mẹ, chỉ kịp về dự lễ ba ngày. Lỗi hẹn với người mẹ, ông quyết tâm đi trọn "Dặm dài đất nước"...Khi tập bút ký hoàn thành, người đầu tiên nhà văn Nam Hà gửi sách biếu, là Thủ tướng Võ Văn Kiệt.   

  Trong buổi lễ khánh thành công trình đường dây 500KV, tập bút ký là quà tặng các đại biểu đến dự. Hôm đó, cả Thủ tướng Võ Văn Kiệt và nhà văn Nam Hà đều “mỏi tay” vì ký tặng…“Sau đó, anh Sáu (nhà văn Nam Hà gọi cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt) có hỏi tôi, thế đồng chí có nguyện vọng gì không? Khi ấy, anh em ở Tạp chí Văn nghệ Quân đội, chỉ có mỗi cái xe chạy dầu cũ kỹ, từ thời cũ để lại. Tôi bèn mạnh dạn xin Thủ tướng một cái xe ô tô. Thế là, anh em “nhà số 4” có chiếc xe mới, do chính Thủ tướng ký tặng, để rong ruổi suốt các nẻo đường, đến tận bây giờ…” - Nhà văn Nam Hà nhớ lại.Đi dọc dặm dài đất nước, ông càng thấm thía, mảnh đất kiêu hùng đứng lên trong lửa đạn, mảnh đất được làm từ những người con trai, con gái, từ những cái tên, những địa danh nên nó không chỉ đẹp, mà nó còn là niềm ám ảnh nhiều thế hệ.

Rồi người lính già ngân nga: “Đất nước của những người con gái con trai / Đẹp như hoa hồng cứng hơn sắt thép / Xa nhau không hề rơi nước mắt / Nước mắt chỉ dành cho ngày gặp mặt”…

                                                                           Nhóm PV