Là giáo viên, đặc biệt là giáo viên Ngữ văn, bạn phải thường xuyên "thông tin hai chiều" với học sinh qua hai "kênh" nói và viết. Đã bao giờ bạn rơi vào cảnh ngộ dưới đây chưa?

   Giờ trả bài viết. Mọi việc suôn sẻ như đã từng như thế suốt bảy tám ngàn ngày đứng lớp. Vẫn là thứ "lao dịch khổ sai" theo cách nói của lão ngư phủ Santiago: gọi học sinh chép lại đề lên bảng, nêu dàn bài đại cương, nhận xét chung, nhận xét riêng... Nhưng đến cuối giờ, hình như có cái gì đó bất thường ... Có một nét mặt ưu tư như ... René Descartes! Thầy dịu dàng đến bên "nhà triết học", ân cần hỏi han bằng một câu ngọt tựa mật ong :

   - Có việc gì mà tư lự thế em?

"Chàng Descartes" nhoẻn cười :- Không có gì, Thầy ạ!

  Không có gì thì thôi! Hết tiết.

   Thầy vô tư, thanh thản ra về.

   Hôm sau, còn nấn ná củng cố bài ở một lớp khác khi đã có tiếng trống báo hết giờ, đã thấy "triết gia" lấp ló đợi sẵn bên ngoài cửa lớp.

    Gì nữa đây? Chắc lại là lời của Hugo: "Có khói bốc lên cao ..."  Hay: "Thưa thầy, cho em xin không trả bài vì hôm qua cúp điện ..."? Thu xếp "hành lý", thầy chào lớp, bước ra, hất hàm hỏi cậu học trò đang đợi:

   - "Bắt quả tang" giáo án nghi ngút khói phải không? Hay tối qua nhà em cúp điện? 

   Cậu học trò ấp úng :- Thầy làm ơn... dịch giùm em... câu này... Chưa thấy mặt văn bản, thầy đã "khiêm tốn" cướp lời:

   - Tiếng Anh, thầy chỉ đủ xài trong giao tiếp thông thường với mấy ông "Tây balô" trên đường Phạm Ngũ Lão ở Sài Gòn. Ngày xưa thầy là học sinh giỏi Anh văn, nhưng bây giờ thì quên quên, nhớ nhớ... Đưa đây! Biết đâu thầy còn nhớ. Chắc ba cái thì Past Perfect hay Present Continuous chứ gì ?

   Cậu học trò tròn xoe mắt (chắc "ngưỡng mộ" cái giọng đọc rất Ăng-lê của thầy?). Hắn lưỡng lự. Thầy giục tiếp, lần này, bằng tiếng Anh rất chuẩn:- Give me, please!Gã học trò từ từ mở quyển tập đang giữ chặt bằng hai tay, đưa ra văn bản, kiểu cách cứ như Nguyễn Trường Tộ dâng bản điều trần hay như Chu Văn An dâng "Thất trảm sớ" không bằng. Thầy giật thật nhanh cái văn bản mà thầy nghĩ là thừa sức "translate into Vietnamese".Thầy tím mặt, gắt cậu học trò đang xanh mặt:

   - Em giỡn mặt với tôi đó hả? Dịch cái gì? Có phải em nhầm? Đưa văn bản khác, văn bản tiếng Anh!

   Cậu học trò bối rối nhiều hơn. Càng bối rối, cậu càng ấp úng... Thu hết lòng can đảm, cậu nói với "Thái Sơn trước mặt":

   - Dạ, thưa thầy, lời phê của thầy em không "đọc" được, nên không thể "dịch" cho ba mẹ em biết thầy đã phê thế nào về bài viết của em... Ngừng vài giây. Hình như trái đất quay nhanh hơn... Thầy chóng mặt với "thông tin phụ":

   - Ba mẹ còn trách em không biết giữ gìn bài vở của mình, để đứa em viết lăng nhăng vô đó...

   Tôi làm gì lúc đó ư? Không nhớ!Thang lên trời, Đăm San chặt gãy hết rồi! Đường xuống đất, Ngô Tử Văn đã lấp! Bẽn lẽn nói thật nhanh và nhỏ chỉ đủ cho một người nghe để chữa thẹn:

   - Chữ "thư pháp" mà em!Thu bài của cậu học trò bỏ vào ngăn riêng - ngăn "top secret" - trong cặp, tôi như kẻ mộng du suốt 15 phút ra chơi.

   Tối về nhà, nắn nót viết lại lời phê bằng thứ chữ chân phương để "dịch", để "công khai, minh bạch" lời phê bằng chữ thư pháp của mình hôm trước.

   Sáng đến trường tìm Descartes để "phản hồi", không quên dặn dò nhỏ nhẹ, êm đềm như một lời ru:

   - Chỉ có 4 người biết việc này thôi, em nhé!

   Và bây giờ... Đã nhiều hơn bốn người biết CHỮ "THƯ PHÁP" mất rồi! 

    Tháng 4/2009

   Lại Thành Công

   Giáo viên Ngữ văn Trường THPT Đức Hòa (huyện Đức Hòa, tỉnh Long An)

Email: laiamateur@gmail.com">laiamateur@gmail.com">laiamateur@gmail.com">laiamateur@gmail.com