Tìm người để thay đổi lãnh đạo hay đảm nhận một trọng trách, đó là điều đáng bận tâm suy nghĩ của mọi con dân đất Việt, không chỉ là việc của các quan chức. Có vậy mới đặt ra chuyện trưng cầu dân ý, hoặc tổ chức bầu cử hay xét chọn nọ kia...
Vấn đề là trưng cầu dân ý có thực sự không (hay nghe qua rồi bỏ, vì nghe nhiều ý ngược), và nếu bình bầu xét chọn thì có hình thức không (hay chỉ làm lấy lệ, vì trên đã định rồi) ! Xét cho cùng, đây là chuyện có tôn trọng hay không tôn trọng ý dân, nếu thực sự coi ý dân là "ý trời", như người xưa đã răn dạy

   THAY ĐỔI theo hướng tích cực (trong đó có thay đổi lãnh đạo giáo dục hay lãnh đạo này khác) đang là một nhu cầu thôi thúc và là một giá trị toàn cầu, không chỉ riêng một ngành nào, một nước nào. Đó là điểm tựa căn bản để tạo nên sức bật đột phá cho mọi cải cách, cho sự chấn hưng.

    Bởi vì, CON NGƯỜI là nhân tố chính của mọi thắng lợi (và cả thất bại) !   Những người đang muốn đổi thay, họ sẽ dễ dàng đồng ý với GS. Văn Như Cương về ba yêu cầu đặt ra của việc tuyển chọn người xứng đáng vào chức danh lãnh đạo: công phu, thận trọng và minh bạch.

    Mới nghe qua, ai cũng dễ dàng chấp thuận và nghe theo.   Thế nhưng, không giản đơn như vậy. Xét kỹ sẽ thấy, lực cản hiện nay còn quá nặng nề và to lớn, khi mà người canh tân thí ít, còn người bảo thủ lại quá nhiều ! Do não trạng và thói quen của người bảo thủ đã bị "nhồi" theo lối mòn xơ cứng và trì trệ từ hàng mấy chục năm qua, nên họ khó chấp nhận sự thay đổi về chất. Bởi vậy, còn lâu và rất lâu mới hy vọng đạt được cả 3 yêu cầu đó, nhất là yêu cầu thứ ba (minh bạch) !  

    Đã vậy, khi mà ở trên đã muốn chọn người theo "quy hoạch" hoặc theo "dự kiến" thì dù bằng cách tuyển lựa nào đi nữa, cũng chỉ là hình thức để hợp thức hóa cho chiến lược nhân sự đã định sẵn trong quyền năng của những người thủ cựu mà thôi !   Khi đó thì, dù có "công phu, thận trọng và minh bạch" đến mấy cũng bằng thừa, chỉ tốn công tốn của và phí thời gian của việc bày trò tuyển chọn ! Bởi thế, tại sao không đặt ra 2 yêu cầu cơ bản hơn cả, đó là CÔNG BẰNG & KHÁCH QUAN ? 

    Xin những người thủ cựu hãy minh triết và phóng khoáng mà thấy rằng, không phải chỉ có đảng viên mới có khả năng làm người lãnh đạo, hơn thế, không phải chỉ người Việt trong nước mới độc quyền và đủ sức gánh vác việc trong nước. Cho nên, sẽ không thể gọi là tuyển chọn CÔNG BẰNG và KHÁCH QUAN nếu những ai đó muốn gạt bỏ những hiền nhân là người ngoài đảng hoặc ngoài nước ra khỏi "quy hoạch dự kiến" ! 

     Và xin thưa, thiết nghĩ, nếu thực lòng muốn thu hút sự đầu tư nhiệt huyết và chất xám của người Việt ngoài nước thì cần tạo mọi cơ hội thuận tiện để họ đóng góp công sức. Hơn nữa, khi đã coi những người Việt xa xứ cũng là khúc ruột của Mẹ Việt Nam thì càng nên mở rộng vòng tay để mời đón họ (miễn có đủ tài đức) về ứng cử một số vai trò lãnh đạo nào đó, bất cứ ở cấp nào. 

     Cuối cùng, vì sự chấn hưng của nền giáo dục đang tụt hậu quá xa, vì sự phồn vinh và phát triển của ĐẤT VIỆT thời HỘI NHẬP, xin những ai đó còn mơ ngủ, nên tỉnh thức ! Yêu nước không nên coi là độc quyền chuyên biệt của ai cả. Cũng thế, đóng góp xây dựng đất nước cũng không chỉ là công việc chuyên trách của người trong đảng. Vậy, tại sao cứ phải phân biệt người này người khác một cách định kiến và không cởi mở ? 

   Nếu cần phân biệt, chỉ nên phân biệt người tốt và kẻ xấu. Nếu còn phân biệt người trong đảng và ngoài đảng, người trong nước và ngoài nước như lâu nay, thật không CÔNG BẰNG và không KHÁCH QUAN tí nào, xét về cả hai mặt tình và lý, cả lương tri và thời cuộc. 

   Thời cuộc đang sôi động trên một "thế giới phẳng". Và, trong thế giới phẳng của thời @ này, cư dân mạng và cộng đồng mạng ngày càng phát triển để xác quyết thế nào là công bằng và khách quan, là văn minh và minh bạch.
   Thời hội nhập mà, cần một tầm nhìn xa, nên phải sáng suốt hơn và phóng khoáng hơn, để "ra biển lớn", để còn HỘI NHẬP chứ ! 

    Mới đây thôi, một cuộc thi vui (mà nghiêm túc và chấm điểm thật) trên truyền hình Canada ngày 17-3-2009 để bình chọn ai sẽ là Thủ tướng vĩ đại tiếp theo của Canada. Ban giám khảo gồm 4 cựu thủ tướng của Canada, họ không chỉ dày dạn còn cực kỳ khó tính. Người xem trong trường quay đóng vai cử tri Canada: họ bỏ phiếu qua thiết bị điện tử để chọn "thủ tướng" xứng đáng nhất. Buổi truyền hình hôm đó đã khuấy động một tinh thần bình chọn công bằng và khách quan khắp đất nước Canada.

    Báo TUỔI TRẺ ngày 24-3-2009 (tr. 19) đã đưa lại tin vừa nói trên và cho biết rõ: có hàng trăm ứng viên 18-25 tuổi từ khắp nơi đăng ký dự thi. Bài dự thi là đoạn băng ghi hình, trong đó ứng viên trình bày cách thức làm thế nào để giúp đất nước Canada trở nên hùng mạnh hơn. Qua hai vòng sơ tuyển và trung tuyển, đến vòng chung kết chỉ còn lại 4 ứng viên. Và, sau phần trả lời câu hỏi ứng xử, người đã "đánh bại" 3 đối thủ kia để chiến thắng lại là một nữ nhi trẻ trung xinh đẹp - cô Marlene Rochibaud, 21 tuổi. 

   Thế mới hay, một khi cuộc bình chọn được minh bạch và nhất là công bằng và khách quan, thì thành quả của nó bao giờ cũng đáng tin cậy nhất, lại cũng là thành công bất ngờ nhất. Nó bất ngờ, vì kết quả đó nằm ngoài dự kiến hay "quy hoạch" của bất kỳ ai ! 

   Qua sự bất ngờ kia cũng thấy thêm rằng, nếu được bình chọn hay bầu cử theo cách ấy thì NGƯỜI TRẺ giàu tâm huyết, mạnh khí phách và giỏi tài năng mới có cơ may để thế chỗ cho người thủ cựu. Biết bao giờ ở xứ ta mới được như thế ? Bao giờ và bao giờ...                                                                     25-3-2009

                                                                                        Quang Dương